Janssen op de Zandberg
Mijn voorvaderen hebben vroeger lange tijd op de Zandberg in Helden-Dorp gewoond. Het is een heel speurwerk maar ik heb een redelijk goede analyse kunnen maken, waar ze gewoond hebben.
Wilhelmus Janssen
Wilhelmus (1736-1818) en Helena Janssen-Janssen trouwen in 1761 en gaan op de Vosberg in Panningen en even later op ’t Straatje (de huidige Ruysstraat) in Helden-Dorp wonen. In 1781 koopt Wilhelmus (Wilm) een stuk grond op de Zandberg, in de buurt van Dekeshorst, en bouwt er een boerderijtje op.
Archief Helden: ‘1781, Wilm Janssen Stercken op den Sandtbergh neffens Hubert Heijnen Deckershorst waerts voort in de heijde om te betimmeren met een Huijs 7 morgen grond voor 7 stuivers’.
Achternaam Stercken
Je leest hier de achternaam ‘Stercken’, zo heetten mijn voorouders eerst. Deze vermelding is, zo ontdekte mijn oom Piet Janssen, de laatste keer dat Stercken als toegevoegde familienaam wordt gebezigd.
Wilhelmus en Helena krijgen tien kinderen. Het op één na jongste kind, een zoon, wordt geboren op 5 juli 1779. Hij wordt Adolphus genoemd naar de op jonge leeftijd gestorven broer van vader Wilhelmus.
Liefdesgeluk in Gelderland
Zoon Adolphus komt begin 1800 vaak in verdere oorden. Hij verhandelt namelijk samen met enkele andere gemeentegenoten paarden in een brede regio. Vanuit dit oogpunt zoekt hij, in tegenstelling tot al zijn voorvaderen, zijn huwelijksgeluk buiten Helden (dat in die tijd bij het Franse Keizerrijk van Napoleon hoort). Hij trouwt namelijk in 1808 op 29-jarige leeftijd met Gertrudis Voorspoel (alias Voorspoet). Ze trouwen in Loo, een gehucht bij Duiven. Gertrudis is 23 jaar en afkomstig uit het kerkdorp Groessen, gemeente Duiven in het ‘verre’ Gelderland. Duiven en omgeving zijn onderdeel van de Kleefse enclave, behorend bij Pruisen. In het archief van de gemeente Helden is te lezen dat Adolphus actief was in de handel met paarden en hiervoor vaker voor die tijd, ver buiten de regio, ging om handel te drijven.
Gertrudis is in 1801 getrouwd met Johannes ’’t Hullenar, die in 1808 overlijdt, waarna in datzelfde jaar Gertrudis hertrouwt met Adolphus.
Het jonge paar woont de eerste jaren in Groessen en Adolphus noemt zich daar Albertus. Daar wordt op 12 april 1809 hun eerste kind geboren, een dochter. Haar naam is, evenals die van haar moeder, Gertrudis. Vrij snel na de geboorte van Gertrudis verhuist het gezin naar onze streken en wel naar Maasbree. Ze wonen en werken op een boerderijtje in de buurt van het gehucht Tongerlo (dicht bij de gemeentegrens met Helden, bij het tegenwoordige Koningslust).
Hun tweede kind, een zoontje, wordt daar geboren op 29 september 1811. Hij wordt Wilhelmus genoemd naar zijn grootvader die op 8 februari van datzelfde jaar, 1811, op 74-jarige leeftijd is overleden.
Leonardus Janssen de cultivateur
Het derde kind wordt Leonardus genoemd. Dat is onze over-over-overgrootvader. Hij wordt ’s morgens om 04.00 uur op 4 december 1813 geboren. Aldus vermeldt de in het Frans opgestelde geboorteakte van de gemeente ‘Bree’. De Fransen, die in 1811 de Burgerlijke Stand invoerden, waren na de nederlaag van Napoleon in de Volkerenslag bij Leipzig toen al vertrokken uit onze streken, maar de burgerlijke stand werd gehandhaafd. Als beroep van Vader Albertus wordt ‘cultivateur’ (landbouwer) vermeld.
Omdat Albertus ‘het schrijven niet machtig is’, hoeft hij de geboorteakte niet te ondertekenen. Drie dagen later, op 7 december 1813, wordt Leonardus in de kerk van St. Aldegundis te Maasbree gedoopt. Naderhand krijgen Albertus en Gertrudis nog twee dochters, Maria (1816) en Joanna (1818), ook allebei geboren in Maasbree.
Rond 1820 verhuist het gezin (terug) naar Helden en gaan ze wonen op de ‘Santberg’. In Helden is Albertus nog steeds bekend als Adolphus en zo heeft hij zijn oorspronkelijke naam weer terug. Deze twee gebruikte namen voor één persoon maakten het voor mijn oom Piet niet gemakkelijk om de stamboom uit te zoeken. “Als hij geweten had hoeveel moeite het kostte om erachter te komen dat Adolphus en Albertus één en dezelfde persoon is, had hij het beslist bij één naam gelaten”, zo vertelde oom Piet nadien lachend.
Betovergrootvader
Omstreeks 1820 wonen Adolf en Gertrudis dus op de Zandberg in Helden, terug naar de ‘roots’ van de familie Janssen, alias Stercken. Het adres van de woning van Adolf Janssen is Zandberg 8, in die tijd Zandberg 409. Zo is het ook in de bewoningsgeschiedenis terug te vinden. Gertrudis overlijdt in 1848.
In het bevolkingsregister van 1860 staat de naam van Adolf Janssen niet meer bij het adres Zandberg 409. Dus weer even zoeken op de Zandberg. Het blijkt dat hij eind 1851 is verhuisd naar Zandberg 483, dat is momenteel Zandberg 14. Zoon Leonardus (Naad) koopt daar een boerderijtje waar Adolf inwoont. Het bedrijf van Naad bestaat uit een woning met bouwland en heide, ter grootte van 1 bunder, 74 roeden en 50 ellen (oftewel 1.7450 hectare). Naad en zijn vrouw Elisabeth Nielissen betalen voor de boerderij de lieve som van 310 gulden. Zoon Peter, mijn overgrootvader, wordt hier op 14 februari 1859 geboren.
Bij de telling in 1869 woont het gezin Janssen-Nielissen nog steeds in dezelfde woning, al is het adres intussen Zandberg 530 geworden. In 1890 is dit ook nog het geval. Leonardus Janssen overlijdt in 1899.
Peter Janssen: Alfe-Naate-Piet en Pruis-Piet
In 1910 woont niemand van de familie Janssen nog op dat adres. Overgrootvader Peter (Piet), die op de Zandberg Alfe-Naate-Piet wordt genoemd (= Piet de zoon van Naad die weer de zoon is van Adolf), trouwt in 1891 met Wilhelmina Hesen. Ze gaan ook op de Zandberg wonen, aanvankelijk naast de woning van de ouders van Piet en een jaar later in een boerderij iets verderop. In 1903 sterft Wilhelmina en Piet blijft achter met zes jonge kinderen, waarvan de jongste ook in 1903 overlijdt. In datzelfde jaar verhuist Piet met zijn overgebleven vijf kinderen naar het gehucht ‘Op den Boosch’ tussen Beringe en Grashoek.
Overgrootvader Piet trekt in het gehucht ‘Op den Boosch’ in bij zijn schoonmoeder, de weduwe Martina Hesen-Beurskens, die daar op een boerderijtje woont met haar vijf (nog) ongetrouwde kinderen. In 1905 keert Piet weer terug naar de Zandberg, waar hij op de Veegtes gaat inwonen bij een neef en nicht van zijn overleden vrouw Wilhelmina. In 1906 hertrouwt Piet met Maria Berghs. Ze gaan wonen op ‘De Keup’ in een boerderij die ze gekocht hebben van de ouders van Maria. De vader van Maria wordt Pruis-Naad genoemd en omdat Piet in het huis van Naad gaat wonen wordt hij op de Keup Pruis-Piet genoemd. Uit het huwelijk van Pruis-Piet en Maria worden zes kinderen geboren. In 1918, bij de geboorte van het jongste kind overlijdt Maria. Ten gevolge van de Spaanse griep overlijden in datzelfde jaar ook Sil en Naad, resp. 21 en 19 jaar jong, de twee zonen uit het eerste huwelijk van Piet. Opnieuw blijft Piet alleen achter met de zorg voor zes jonge kinderen. In 1924 hertrouwt Piet met zijn huishoudster, Han Jacobs. In 1935 krijgt Piet een beroerte; hij komt in een rolstoel te zitten en verliest zijn spraakvermogen. Op 4 mei 1940, enkele dagen voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, overlijdt Piet. Hij is dan 81 jaar.
Grensland-medewerker Ali Schöneburg had al ervaring met muziek voordat hij het Grensland-kerstlied opnam. In 1972 was Schöneburg lied van de Hoarder Cheeks, ze maakten o.a. een single met als titel ‘Call Sacramento’, een jaar later gevolgd door het nummer ‘geh voran’. In 1974 weer een single in het Nederlands met ‘Gezellig zijn, gezellig doen’. Voor die gelegenheid vervingen ze de naam ‘Hoarder Cheeks’ in ‘Toni Arens & Co’. Het gezelschap bestond naast Schöneburg uit Helmut Werner, Klaus Hölter, Peter Prassny, Stefan Domanicki en Hajo Muckel die later vervangen werd door Bernd Conrads.
In de jaren negentig werkte Schöneburg als muzieksamensteller voor dressuurpaarden die als onderdeel een kür op muziek rijden. Hij werkte niet voor de minste amazones, zoals o.a. Anky van Grunsven en div. dressuurruiters in binnen- en buitenland. In een artikel in het NRC Handelsblad van 1 augustus 1994 laat hij de verslaggever optekenen dat hij nachten wakker kan liggen van alles rondom de muziek die hij gemaakt heeft, of wel kloppend is. “Mijn vrouw zegt op een bepaald moment dat ik er een streep onder moet zetten”, zo vertelde Schöneburg. Van Grunsven won vele titels mede dankzij de muziek die Ali speciaal voor haar samenstelde.